Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών English version
 Άρθρα - Μελέτες 
 
 

Κων/τίνος Β. Χιώλος
"Ο μαρτυρικός θάνατος του Μητροπολίτου Σμύρνης"

Ημερομηνία δημοσίευσης: Τετάρτη, 13 Σεπτεμβρίου 2006


Ο μαρτυρικός θάνατος του Μητροπολίτου Σμύρνης Αγίου Χρυσοστόμου του από Δράμας

Ανάμεσα στους νεώτερους Ιεράρχες της Μακεδονίας, ο Μητροπολίτης Δράμας Χρυσόστομος Καλαφάτης, έχει μία ξεχωριστή θέση.Ο Μακεδονομάχος Μητροπολίτης Δράμας και έπειτα Σμύρνης, Μικρασιάτης την καταγωγή, εγεννήθη το 1867 στην Τρίγλια της Προποντίδος, της οποίας ο πληθυσμός ήταν σχεδόν αποκλειστικά Ελληνικός, εσπούδασε στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης και τον Μάϊο του 1902 σε ηλικία 35 ετών εξελέγη Μητροπολίτης Δράμας.

Την Μητρόπολη της Δράμας, εποίμανε θεοφιλώς και εθνοπρεπώς μέχρι το 1910, οπότε εξελέγη Μητροπολίτης Σμύρνης, αναπτύξας μεγάλη και πολύπλευρη εκκλησιαστική και εθνική δράση, συμμετασχών ενεργώς στην οργάνωση και την όλη διεξαγωγή του Μακεδονικού Αγώνος. Εξ ίσου σπουδαία, όμως, υπήρξε και η δράση του Αγίου Χρυσοστόμου ως Ιεράρχου στη Δράμα, καθ? όσον, εκτός από το τεραστίας σημασίας ποιμανικό του έργο, ανέπτυξε μεγάλη δράση και κατώρθωσε να αντιμετωπίση με επιτυχία την προσπάθεια της Βουλγαρικής Εξαρχίας να προσηλυτίση Ελληνορθοδόξους.

Το εκκλησιαστικό και εθνικό έργο, που επετέλεσε ο Αγιος Χρυσόστομος τόσο στη Δράμα, όσο και στη Σμύρνη, είναι σημαντικώτατο και πολύπλευρο. Και στις δύο αυτές Μητροπόλεις, ίδρυσε και συντηρούσε πολλά ευαγή Ιδρύματα, ενώ παραλλήλως ανέπτυξε και λίαν αξιόλογη συγγραφική δράση, αναφερόμενη κυρίως σε εθνικά και θεολογικά θέματα.Ειδικώτερα, στη Σμύρνη ο ¶γιος Χρυσόστομος, ανεδείχθη μάρτυρας των δεινών του Μικρασιατικού Ελληνισμού και πρωτοπόρος του Αγώνος για την πλήρη και οριστική αποκατάσταση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Η αγάπη του για την Πατρίδα, έπνιγε κάθε άλλο αίσθημα, συχνά δε και αυτή την λογική, όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Ν. Βικέτος.Μετά την συμμαχική νίκη και την ανακωχή του 1918, ο Αγιος Χρυσόστομος επανήλθε την 18η Δεκεμβρίου 1918 στη Σμύρνη, ύστερα από 4ετή εξορία στην Κωνσταντινούπολη, γενόμενος θριαμβευτικώς δεκτός από το ποίμνιό του και την 2α Μαΐου 1919, γονυπετής και κλαίων από συγκίνηση, ευλόγησε τις Ελληνικές Σημαίες και υποδέχθηκε επικεφαλής του λαού της Σμύρνης, τα αποβιβασθέντα, στην από αμνημονεύτων χρόνων, Ελληνικώτατη Σμύρνη, Ελληνικά Στρατεύματα.

Κατά την περίοδο της Ελληνικής Διοικήσεως της Σμύρνης (1919 ? 1920), όταν είδε να κάμπτεται η Ελληνική παράταξη, προέβη στην ίδρυση της Μικρασιατικής Αμυνας, προκειμένου να σώση με αυτήν τον Ελληνισμό που διέτρεχε θανάσιμο κίνδυνο. Εκ παραλλήλου, έλαβε μέτρα περιθάλψεως των καταφυγόντων στην Σμύρνη προσφύγων από το εσωτερικό της Χώρας.Το τραγικό τέλος του Μητροπολίτου Σμύρνης Αγίου Χρυσοστόμου, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις τελευταίες στιγμές της Ελληνικής Σμύρνης και του Μικρασιατικού Ελληνισμού.Αμέσως μετά την είσοδο στη Σμύρνη, την 27η Αυγούστου 1922, ο Νουρεντίν Πασάς κάλεσε τον Αγιο Χρυσόστομο στο Διοικητήριο και αφού του απήγγειλε την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας, τον παρέδωσε στο μαινόμενο πλήθος που είχε συγκεντρωθεί έξω από το Διοικητήριο. Το τι διαμείφθηκε μεταξύ του Νουρεντίν και του Αγίου Χρυσοστόμου, είναι άγνωστο. Το πιθανώτερον είναι, ότι ο Νουρεντίν κατηγόρησε τον Αγιο Χρυσόστομο για την στάση που τήρησε κατά την διάρκεια της Ελληνικής κατοχής της Σμύρνης και για την υποστήριξη που παρέσχε στην Μικρασιατική Αμυνα, πράξεις που συνιστούσαν το αδίκημα της εσχάτης προδοσίας, δεδομένου ότι ο Αγιος Χρυσόστομος είχε την τουρκική υπηκοότητα.

Επακολούθησε φρικτή κακοποίηση του Αγίου Χρυσοστόμου από το μαινόμενο πλήθος. Το μαρτυρικό τέλος του Αγίου Χρυστοστόμου θεωρείται ως το επιστέγασμα των φρικαλεοτήτων των Τούρκων εναντίον των χριστιανών.Ο Αγιος Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Σμύρνης, παρέμεινε μέχρι τέλους πιστός θεματοφύλακας της εθνικής παραδόσεως, ακόμη και όταν τον Μάϊο του 1919, εγκαταστάθηκε Ελληνική Διοίκηση στην Ιωνία.Κατά την κατάρρευση του Μικρασιατικού Μετώπου, τον Αύγουστο του 1922, ο Αγιος Χρυσόστομος αρνήθηκε κατηγορηματικώς την πρόταση του Γενικού Προξένου των Η.Π.Α. και του Αρχιεπισκόπου των Καθολικών της Σμύρνης, να του εξασφαλίσουν την ασφαλή αναχώρησή του, εγκαταλείποντας την θέση του ως Μητροπολίτου Σμύρνης, δίδοντας την εξής ελληνοπρεπή και υπερήφανη απάντηση:``Ο καλός ποιμήν οφείλει να παραμείνη με το ποίμνιόν του??. Πράγματι, ο διακεκριμένος εκείνος Ιεράρχης και ακραιφνής Ελλην πατριώτης, μη θέλοντας να παραβή τον λόγον του Κυρίου:``Ο ποιμήν ο καλός την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων...??, παρέμεινε μέχρι τέλους πλησίον του δεινώς δοκιμαζομένου ποιμνίου Του, αντιμετωπίσας με θάρρος και παρρησία τις βιαιοπραγίες και τις παντοειδείς φρικαλεότητες των Τούρκων εις βάρος του Ελληνικού πληθυσμού της Σμύρνης και υποστάς εκουσίως μαρτυρικόν θάνατον στα χέρια του μαινόμενου τουρκικού όχλου, στον οποίο τον παρέδωσε ο αιμοσταγής Νουρεντίν Πασάς.
Ο Αγιος Χρυσόστομος, που ακολούθησε το παράδειγμα του προκατόχου του Μητροπολίτου Πολυκάρπου και προτίμησε αντί της σωτηρίας του το μαρτύριον και τον φρικτό θάνατο, δεν ετερμάτισε απλώς μία αγωνιστική σταδιοδρομία κατά τρόπο λαμπρό, αλλά φάνηκε άξιος της Ελληνικής Εκκλησίας και του Εθνους μας.Τέλος, όπως είναι παγκοσμίως γνωστό, η Εκκλησία προμαχεί πάντοτε σε όλους τους Εθνικούς Αγώνες του Ελληνισμού με εκατόμβες θυμάτων κληρικών παντός βαθμού. 20 Πατριάρχες, 100 Αρχιερείς, 600 κληρικοί, αποτελούν την ``Εκατόμβη?? της Ορθόδοξης Εκκλησίας υπέρ του Ελληνικού μας Εθνους, του περιοσίου αυτού Εθνους μας.Στην προκείμενη περίπτωση, πλην του Εθνο-Ιερομάρτυρος Μητροπολίτου Σμύρνης του από Δράμας, Αγίου Χρυσοστόμου, ο ιερός κλήρος είχε και πολλά άλλα θύματα.

Οπως γράφει σχετικώς ο Χρ. Σολομωνίδης στο βιβλίο του ``Ο Σμύρνης Χρυσόστομος??, από τους 459 ιερείς της Επαρχίας Σμύρνης, οι 347 βρήκαν τραγικό θάνατο. Από τους Ιεράρχες, εκτός από τον Αγιο Χρυσόστομο, εμαρτύρησαν ο Μοσχονησίων Αμβρόσιος Πλειανθείδης, που επεταλώθη, ο Κυδωνιών Γρηγόριος, που ετάφη ζών και ο Ικονίου Ζήλων, που εσφάγη. Τον Αρχιερατικό Επίτροπο του Μουτζά Αρχαντζικάκη, εσούβλισαν, τον διάκονο Γρηγόριο του Ιερού Ναού της Αγίας Αννης του Κορδελιού στραγγάλισαν, τον ιερέα της Αγίας Μαρίνης του Κοκαρκιαλί περιέλουσαν με ζεματιστό λάδι και τον διάκονο Μελέτιο του Ιερού Ναού της Ευαγγελιστρίας, τον εκάρφωσαν σε ένα πεύκο! Επίσης, όλοι οι Αρμένιοι κληρικοί θανατώθηκαν, αφού προηγουμένως, υπεβλήθησαν σε φρικτά βασανιστήρια??.Ο ίδιος συγγραφέας, σε άλλο σημείο του ανωτέρω βιβλίου του, αναφέρει ότι: ``Από τις 46 Εκκλησίες της Σμύρνης και των προαστείων της, τρείς μόνον διασώθηκαν εντός της Σμύρνης: Του Αγίου Βουκόλου, του Αγίου Κωνσταντίνου και του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου??.

Εξ άλλου, σε δύο χιλιάδες ανέρχονται οι κατεστραμμένες ή μετατραπείσες σε Τζαμιά, σε αποθήκες και σε στάβλους, Εκκλησίες της Μικράς Ασίας και σε οκτακόσιες της Θράκης??.Κατακλείων το παρόν άρθρον μου, θα πρέπει να τονίσω με έμφαση, ότι ο Εθνο-Ιερομάρτυρας, Αγιος Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Σμύρνης από Δράμας, με τους απαράμιλλους εθνικούς του Αγώνες και προ πάντων με την εθελοθυσία του υπέρ του Λαού και του Εθνους μας, υπήρξε πράγματι, κατά γενική αναγνώριση και κατά καθολική ομολογία, η μορφή και το σύμβολο του μαρτυρίου του Μακεδονικού και του Μικρασιατικού Ελληνισμού, μορφή συνάμα αντιπροσωπευτική της θυσίας του Ελληνικού Κλήρου στον βωμό της Πατρίδος, κατά την έκφραση του Καθηγητού της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεωργίου Γαλίτη.

Ο Εθνο-Ιερομάρτυρας Αγιος Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Σμύρνης, υπήρξε τω όντι εκφραστής και πιστός ερμηνευτής της συζυγίας Ορθοδοξίας και Ελληνισμού. Υψωνε το ανάστημά Του ``ως τείχος απροσμάχητον?? έναντι των αδυσωπήτων εχθρών της Πατρίδος μας και φονευτών της ποίμνης Του??. Τέτοιος άτρομος και φλογερός Ηγέτης του Μακεδονικού και του Μικρασιατικού Ελληνισμού, ήταν ο Ιεράρχης Χρυσόστομος. Ως εκ τούτου, ορθώς και δικαίως η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος ? καθ? όσον τούτο αδυνατούσε να το πράξη η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κων/πόλεως, λόγω της δυσμενούς και ιδιόμορφης θέσεώς της εντός του Τουρκικού Κράτους ? παμψηφεί ανακήρυξε την Αγιότητα του Μακαριστού Μητροπολίτου Σμύρνης του από Δράμας Χρυσοστόμου και η μνήμη του εορτάζεται την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (Εγκύκλιος 2556 της 5ης Ιουλίου 1993 της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος).Σύμφωνα δε με Απολυτίκιο, που συνέθεσε ο ιδιαίτερος Γραμματεύς του Αγίου Χρυσοστόμου και μετέπειτα Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Λεωνίδας Φιλιππίδης, ο Αγιος Χρυσόστομος, περιεβλήθη τον φωτοστέφανον του Εθνομάρτυρος και Ιερομάρτυρος, αφού ``γενναίως αθλήσας υπέμεινε υπέρ Πίστεως και Πατρίδος θάνατον??.

Λίστα όλων των άρθρων
 

 

Ν. Νικολάου 20, 621 24 Σέρρες - Τηλ. (2321) 098550-5 - Fax : (2321) 058015