Σερραϊκά βιβλία

ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΑΣ

Ένα χαμένο χειρόγραφο του 19ου αιώνα. Το έχουν γράψει δύο λόγιοι, για να εξιστορήσουν τη συναρπαστική πορεία μιας μεγάλης οικογένειας Ελλήνων της Ανατολίας. Τρεις γενεές τους θα ταξιδέψουν από την Κρώμνη ως τη Βαγδάτη, στο δρόμο του μεταξιού με καραβάνια, από την Οδησσό ως το Καύκασο κι από κει στην Κωνσταντινούπολη και μέχρι την Αθήνα, έως το τέλος, την αυλαία που θα πέσει στην ερειπωμένη πολιτεία Σάντα του Πόντου. Άνθρωποι δυναμικοί και ατρόμητοι, θα πρωταγωνιστήσουν στα σημαντικά γεγονότα που θα σημαδέψουν το ταξίδι του ελληνισμού στον αιώνα: από τις μεταρρυθμίσεις γνωστές ως Τανζιμάτ και τα σχέδια των Φαναριωτών που θα φέρουν τη χρυσή εποχή για τη ρωμιοσύνη, μέχρι τον ξεριζωμό τους που θα τους οδηγήσει στο κατώφλι της ρώσικης επανάστασης. Ένα χειρόγραφο που χάθηκε κι έγινε προφορική παράδοση, μέχρι να βρεθεί στο δρόμο ενός σύγχρονου συγγραφέα, που θα αναλάβει να το αναστήσει αναγνωρίζοντας σ? αυτό μια ξεχασμένη κληρονομιά


Οι φύλακες της Ανατολίας» ήταν η αιτία να «γκρεμιστούν», για πρώ­τη φορά στα ελληνικά χρονικά, τα τείχη των φυλάκων και να γίνει πα­ρουσίαση βιβλίου εντός Δικαστικού Σωφρονιστηρίου. Η παρουσίαση του βιβλίου του συγγραφέα κ. Πασχάλη Λαμπαρδή έγινε ύστερα από πρωτο­βουλία του ιδίου σε συνεργασία με το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) στις φυλακές Κο­μοτηνής, «σπάζοντας» ένα κατεστη­μένο που ίσχυε επί μακρόν και δίνο­ντας τη δυνατότητα στους τροφί­μους να αντικρίσουν τον έξω κόσμο, μέσα από ένα διαφορετικό «παράθυ­ρο», αυτό του βιβλίου. Ο κ. Λαμπαρδής μίλησε για την πρωτοβουλία του, για την ανταπόκριση των τρο­φίμων προς την ανάγνωση αλλά και για τη μοναδική εμπειρία που βίωσε σε ένα χώρο που «τυλίγεται» από την προκατάληψη του κοινωνικού συνόλου.


Συνέντευξη στην Χριστίνα Λέτσα

Κύριε Λαμπαρδή ποιο ήταν το κίνητρο εκείνο που σας ώθησε να παρουσιάσε­τε το βιβλίο σας εντός των φυλακών;
- Ήταν μια μεγάλη μου επιθυμία. Εδώ και χρόνια ήθελα να στείλω το βιβλίο μου «Οι φύλακες της Ανατολίας» στις φυ­λακές για να μπορέσουν οι τρόφιμοι να το διαβάσουν. Ήθελα να μπω μέσα για να μιλήσω με τον κόσμο αυτό κάτι που ήταν αρχικά αρκετά δύσκολο. Συνάντησα κάποιους ανθρώπους που ασχο­λούνται με προγράμματα που διεξάγο­νται εντός των φυλακών και αποφασί­σαμε να μπούμε μέσα για να μιλήσω μα­ζί με τους φυλακισμένους. Κανονίστη­κε μια συνάντηση στις φυλακές Κομο­τηνής μέσα από ένα πρόγραμμα του ΚΕΘΕΑ και με τη συμμέτοχη του Κέ­ντρου μπήκα στη φυλακή.

Η διαδικασία που απαιτείτο ήταν εύκο­λη;
- Υπήρχε μια μεγάλη διαδικασία γιατί χρειαζόταν άδεια από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Όμως οι άνθρωποι του ΚΕΘΕΑ το μερίμνησαν.

Μιλήστε μας για τα συναισθήματα σας που αναπτύχθηκαν κατά την είσοδο σας σε αυτό το χώρο;
- Πήγα στις φυλακές, ανοίξανε όλες ε­κείνες οι πόρτες οι ηλεκτρικές και άρ­χισα να μπαίνω σε ένα κλίμα που με έκανε στην αρχή να ζοριστώ και να φο­βηθώ. Πέρασα επτά πόρτες και τελικά βρέθηκα στον εσωτερικό χώρο. Εκεί με περίμεναν κάποιοι από τους φυλακι­σμένους και μίλησα μαζί τους.

Γιατί θέλατε να μιλήστε μαζί τους;
-Με ενδιέφερε περισσότερο να ταξιδέ­ψω τον κόσμο αυτό, έξω από τα τείχη της φυλακής και με αφορμή το βιβλίο μου άρχισα να τους διηγούμαι την ι­στορία του και ταυτόχρονα να τους εξηγώ με πραγματικές εικόνες, αυτά που είδα στα ταξίδια που έκανα. Οι άν­θρωποι αυτοί θέλουν να βγούνε έξω α­πό τα όρια της φυλακής και πιστεύω ότι το βιβλίο είναι ένα μέσο που θα τους κάνει να το καταφέρουν.

Εντός των φυλακών από όσο γνωρίζω υπάρχει βιβλιοθήκη και επομένως πρέ­πει να υπάρχει επαφή των ατόμων αυ­τών με το βιβλίο.
- Οι έγκλειστοι από ότι κατάλαβα δεν διαβάζουνε και είδα μια καλή διάθεση για τη γνώση. Υπάρχει βιβλιοθήκη αλλά δε ξέρω τι ακριβώς έχει και η επισκεψημότητά της είναι μικρή. Δεν ξέρω σε ποια μορφή βρίσκεται. Εγώ τους έχω α­φήσει τρία βιβλία μου τα οποία βρίσκο­νται στη βιβλιοθήκη για να τα διαβάσουνε και με αυτούς που μίλησα όλοι προθυμοποιήθηκαν ότι θα ήθελαν να το διαβάσουν.

Είναι πρώτη φορά που γίνεται παρου­σίαση βιβλίου εντός των φυλάκων στα ελληνικά χρονικά.
- Πράγματι. Ήταν η πρώτη παρουσίαση βιβλίου εντός των φυλακών. Υπήρχε ένα ενδιαφέρον, με ρωτούσαν πολύ συχνά για πράγματα που τους ενδιέφε­ραν και βρήκα ένα ζεστό κλίμα, κάτι πο­λύ διαφορετικό. Αυτό που τελικά ήθελα να πετύχω, το πέτυχα. Μπόρεσα να κάνω τους ανθρώπους αυτούς να αγα­πήσουν το βιβλίο.

Η εντύπωση που υπάρχει στην κοινω­νία για τις φυλακές είναι σκληρή, σκο­τεινή και εντελώς διαφορετική από τον έξω κόσμο. Αληθεύει;
- Μου λέγανε ότι θα συναντήσω κάτι πο­λύ διαφορετικό από ότι είχα ζήσει μέ­χρι τώρα και μάλιστα σε σημείο που κά­ποια στιγμή πανικοβλήθηκα και φοβή­θηκα. Μπαίνοντας μέσα και συναντώ­ντας τους ανθρώπους αυτούς, μου έ­φυγαν όλες οι φοβίες και πλανήθηκε μια πάρα πολύ ωραία συζήτηση μεταξύ εμού και των φυλακισμένων.

Που επικεντρώθηκε η συζήτηση σας;
- Είχα σχεδιάσει τι θα πω. Το ένα σκέ­λος ήταν να τους μιλήσω για το δικό μου βιβλίο. Αρχικά τους είπα ποιος εί­μαι εγώ, τι ήταν αυτό που με ώθησε να γράφω βιβλία, τι ήθελα από τη ζωή μου, ώστε να δώσω κάποια ορμητήρια προς αυτούς να αντέξουνε στις συνθήκες της φυλακής και να αποκτήσουν θέλη­ση. Τους ανάλυσα τον κόσμο του βι­βλίου. Τι θέλει να δείξει ένα καλό βι­βλίο. Στο δεύτερο μέρος ήθελα να τους εξηγήσω πως ακριβώς μπορεί να γίνει μια ιδέα, βιβλίο και μέσα από ερω­τήσεις που έκανα προς αυτούς, άρχισα να βγάζω το δικό τους προσωπικό χα­ρακτήρα. Πήρα ένα χαρτί και ένα μολύ­βι και άρχισα να δημιουργώ ένα σκελε­τό από τα προσωπικά στοιχεία του κά­θε φυλακισμένου.

Υπήρχε ανταπόκριση;
- Οι άνθρωποι ήθελαν να «ανοίξουν» την ψυχή τους και μου μιλούσαν, με α­ποτέλεσμα μετά από μια ώρα, αφού τους οδηγούσα εγώ εκεί που ήθελα, σχηματίστηκε ένας κορμός βιβλίου, με αρχή, μέση και τέλος για τον καθένα α­πό αυτούς ξεχωριστά. Έτσι όπως τον δημιούργησα βρήκα τρεις ήρωες, στους οποίους κάτι τους συμβαίνει μια ορισμένη στιγμή και αλλάζει τροπή η ζωή τους. Οδηγούνται σε δικαστήρια, σε φυλακές και ταυτόχρονα αλλάζει η ζωή των ανθρώπων γύρω τους. Κατα­λήγουν μέσα στις φυλακές, αναλύουμε το ρόλο της φυλακής και τι ακριβώς σημαίνει σωφρονισμός, μπαίνουμε στο θέμα του δικαίου, τι είναι δίκαιο, τι είναι σωφρονισμός και τελικά εάν μπει κά­ποιος στις φυλακές πως θα βγει και αν θα μπορεί να αντεπεξέλθει στην κοινωνία.

Πως σκοπεύετε να αξιοποιήσετε αυτό το υλικό;
- Υπάρχει ένας κορμός έτοιμος και σκέ­φτηκα ότι με κατευθυντήριες γραμμές δικές μου μπορώ να αναθέσω σε κά­ποιον από τους φυλακισμένους να γράψουν οι ίδιοι το βιβλίο. Υπήρχε με­γάλη προθυμία. Όλοι ήθελαν να βγά­λουν την ψυχή τους. Τους υποσχέθηκα ότι θα ξαναπάω στις φυλακές και επει­δή υπάρχει ένα περιοδικό που βγάζουν οι ίδιοι οι φυλακισμένοι θα μπορώ να τους δώσω κατευθυντήριες γραμμές για να γράψουν αυτά που θέλω εγώ, να τα πάρω να τα διαμορφώσω όπως θέ­λω και να βγει μέσα από τις φύλακες έ­να βιβλίο.

Μήπως η εμπειρία σας αυτή θα αποτε­λέσει έναυσμα για το επόμενο σας βι­βλίο;
- Αυτή η επίσκεψη μου είχε και ένα τέ­τοιο λόγο. Το επόμενο βιβλίο που ετοι­μάζω είναι ένα βιβλίο της εποχή μας που θα αναφέρεται στα μείζονα ζητή­ματα που την απασχολούν και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και το θέμα του δι­καίου. Αναζητώντας από κοντά το δί­καιο των ανθρώπων θα με βοηθήσει . στη συγγραφή του νέου μου βιβλίου.

Η εμπειρίας σας αυτή θα μείνει βαθιά χαραγμένη στη μνήμη σας.
- Η εμπειρία ήταν τρομακτική. Οι φυλα­κές είναι ένα «τσιμεντένιο θηρίο», που τρώει τις ψυχές των ανθρώπων. Εκεί μέσα υπάρχει «κάθε καρυδιάς, καρύδι». Υπάρχει όμως και μια δόση ρατσισμού γιατί μετά αυτοί οι άνθρωποι μένουν σημαδεμένοι και στο περιθώριο της υποτιθέμενης καλής ζωής μας.

Πέμπτη 8 Φεβρουαρίου
Χριστίνα Λέτσα
Εφημερίδα Παρατηρητής



Επιστροφή στο κατάλογο