Παρουσίαση βιβλίου του Ερρίκου Βλάχμπεη «Στου χρόνου τα γυρίσματα»

Ο Διευθυντής της Βιβλιοθήκης Γιάννης Σαπουντζής καλωσόρισε εκ μέρους της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών και του Συλλόγου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών και ευχαρίστησε τους παρευρισκόμενους για την παρουσία τους. Ευχαρίστησε επίσης τον κ. Χρήστο Σαμαρά και την κ. Καλλιόπη Ευαγγελίδου για τη συμμετοχή τους στην εκδήλωση αυτή.
Στον σύντομο χαιρετισμό του είπε ότι αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για τη Βιβλιοθήκη μας να φιλοξενεί τον Ερρίκο Βλάχμπεη τον σπουδαίο αυτό Σερραίο συγγραφέα τα βιβλία του οποίου κοσμούν τη συλλογή της Βιβλιοθήκης μας και αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια για τους αναγνώστες μας.
Είπε ακόμη ότι ο Ερρίκος Βλάχμπεης με τον απλό και ανεπιτήδευτο τρόπο γραφής του μας χάρισε μια πλούσια παρακαταθήκη βιβλίων ενώ το σύνολο του έργου του προσεγγίζει τον αναγνώστη με πολύ όμορφα συναισθήματα.
Τέλος ευχήθηκε στον Ερρίκο Βλάχμπεη να συνεχίσει με το ίδιο πάθος και μεράκι και την νεανική ορμή που τον διακρίνει να μας ταξιδεύει για πολλά ακόμη χρόνια σε νοσταλγικούς λογοτεχνικούς τόπους.

 
Ο Διευθυντής της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Σερρών κ. Γιάννης Σαπουντζής.


Εισήγηση του Προέδρου του Συλλόγου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών Σερρών κ. Δημήτρη Ευθυμόπουλου.

Ο Ερρίκος Βλάχμπεης γεννήθηκε στις Σέρρες. Η βιωματική του εμπειρία και η κοινωνικοπολιτική εξέλιξη της μεταπολεμικής ζωής καθρεφτίζονται στο συγγραφικό του έργο. Το 1964 στο λογοτεχνικό διαγωνισμό της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Σερρών, η συλλογή του « Σημαδεύοντας το χρόνο» πήρε το πρώτο βραβείο διηγήματος.
Παρουσιάζεται στη μεγάλη δωδεκάτομη εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Χάρη Πάτση με δύο διηγήματα.
Το 1985, στο λογοτεχνικό διαγωνισμό του Δήμου Σερρών , παίρνει το πρώτο βραβείο για το διήγημα του «Τριάντα μέρες».
Ο συγγραφέας Κώστας Βαλέτας, διευθυντής των περιφερειακών σταθμών της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, τον παρουσιάζει στην εκπομπή «Διαβάζοντας» με δύο διηγήματα.
Το 1989 το διήγημα του «Γυρίστε πίσω» παίρνει έπαινο στον διαγωνισμό «Αμπτί Ιπεκτσί». Την ίδια χρονιά η Επιτροπή Ειρήνης του διοργανώνει τιμητική βραδιά και του απονέμει τιμητική διάκριση.
Διήγημα του Ερρίκου Βλάχμπεη έχει συμπεριληφθεί στην Ανθολογία « Το διήγημα της Αντίστασης», όπως επίσης διηγήματά του υπάρχουν και σε άλλες Ανθολογίες.
Το 1993 στον ετήσιο λογοτεχνικό διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών το διήγημά του «Η θυσία της Αγνούλας» παίρνει το πρώτο βραβείο.
Το 1996 το διήγημα «Τα τείχη» παίρνει το βραβείο Αμπτί Ιπεκτσί» και το 1998 το διήγημα του «Η πληγή που δεν έκλεισε παίρνει το δεύτερο βραβείο στο λογοτεχνικό διαγωνισμό του πνευματικού πρακτορείου, που εδρεύει στο Γιοχάνεσμπουργκ της Ν.Αφρικής.
Το 2003 στον πανελλήνιο λογοτεχνικό διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αντιστασιακών Οργανώσεων το διήγημα «Μέρες είναι θα περάσουν» του παίρνει το πρώτο βραβείο.
Για την πνευματική του παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης, κατά καιρούς ,η εφημερίδα «Αιχμή», ο Σύλλογος Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών και ο Ροταριανός Όμιλος Σερρών του διοργανώνουν τιμητικές βραδιές και του απονέμουν τιμητικές διακρίσεις.
Ο Ερρίκος Βλάχμπεης εκτός από διηγήματα έχει γράψει και θεατρικά έργα.
Το 1999 το έργο «Ραδιενέργεια αγάπη μου» πήρε έπαινο στο θεατρικό διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών.
Το μονόπρακτο του «Τα βαποράκια» ανέβηκε με επιτυχία από ομάδα ερασιτεχνών στις Σέρρες και στη Θεσσαλονίκη.
Το μονόπρακτο του «Η Στέγη» καθώς και το «Ραδιενέργεια αγάπη μου» ανέβηκαν από την πειραματική σκηνή του Ομίλου ‘Ορφέας Σερρών.
Το 2004 το παιδικό θεατρικό του έργο «Ο κλέφτης της φωτιάς» ανέβηκε στη σκηνή από το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών.
Στις 30 Μαΐου του 2010 το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών τον τιμά για τη μεγάλη του προσφορά στο θέατρο και στον πολιτισμό.
Ο Ερρίκος Βλάχμπεης χρόνια τώρα δημοσιεύει σε πανελλήνιας κυκλοφορίας περιοδικά και στις τοπικές εφημερίδες διάφορα αισθητικά, κοινωνικά και πολιτικά κείμενα.
Είναι χαρά μας και τιμή μας ,που μπορούμε σήμερα να παρουσιάσουμε την καινούργια συλλογή διηγημάτων του Ερρίκου Βλάχμπεη, ιδρυτικού μέλους του Συλλόγου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών και ,για πολλά χρόνια, μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου.
Τον γνωρίζουμε πολύ καλά. Γνωρίζουμε τον άνθρωπο , τις ανησυχίες του , τις ιδέες του που τις υπηρετεί με σταθερότητα ,συνέπεια και αγωνιστικότητα.
Τον θαυμάζουμε, γιατί με ελάχιστα ή καθόλου εφόδια κατάφερε να διανύσει αυτή την πορεία στη λογοτεχνία και στη ζωή του.
Σε μια εποχή αντιπνευματική, σ΄ένα κόσμο που όλο και χάνει τις αξίες του ο Ερρίκος Βλάχμπεης στάθηκε όρθιος.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ανθρώπου διανοουμένου, χωρίς ιδιαίτερες σπουδές και δίχως βοήθεια από πουθενά, κατάφερε να διακριθεί.
Νομίζουμε ότι ανάμεσα στα άλλα ,που διαθέτει, ο Ερρίκος Βλάχμπεης έχει δύο μεγάλα προτερήματα: Πρώτα –πρώτα τη μεγάλη θέληση και επιμονή στην αυτομόρφωση.
Πέρα από οποιανδήποτε επιρροή από την οικογένεια , το σχολείο και την κοινωνία αυτή (η αυτομόρφωση) μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να σπάσει τα δεσμά της πραγματικής άγνοιας.
Και δεύτερο είναι ότι έμεινε δίπλα και μέσα στον απλό άνθρωπο.
Για τα προβλήματα αυτού του κόσμου, γι’ αυτά που πέρασαν, αυτά, που τον πόνεσαν, αλλά και γι’ αυτά που ονειρεύεται, γράφει ο Ερρίκος Βλάχμπεης.
Οι ήρωες του έργου του είναι οι καθημερινοί άνθρωποι, γιατί αυτοί είναι και οι πραγματικοί ήρωες της ζωής.

 
Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών Σερρών κ. Δημήτρης Ευθυμόπουλος.



Η ομιλία του συγγραφέα Ερρίκου Βλάχμπεη
στην παρουσίαση του βιβλίο του «Στου χρόνου τα γυρίσματα»


Οι ποιητές και οι πεζογράφοι και γενικά οι άνθρωποι, που διακονούν τις τέχνες και εννοώ τις καλές τέχνες, θα έχουν περάσει από αυτό το παζάρι του κόσμου. Το παζάρι των ιδεών, το παζάρι που υπάρχουν στημένα διάφορα περίπτερα και το καθένα αντιπροσωπεύει μια νέα μορφή τέχνης. Το περίπτερο των φουτουριστών, των ντανταϊστών, των σουρεαλιστών, των φορμαλιστών κι ένα σωρό άλλες μοντέρνες τεχνοτροπίες.
Πέρασα από όλα τα περίπτερα. Τα πρόσεξα, τα εξέτασα, τίποτα όμως από τις πραμάτειες τους δεν αγόρασα. Όλα αυτά τα περίπτερα τα δημιούργησαν άνθρωποι δραστήριοι, επαναστάτες του καιρού τους, που ήθελαν να ξεφύγουν από τον κλασικισμό, τον ρομαντισμό και να δώσουν τις δικές τους μορφές έκφρασης στη τέχνη. Στην αρχή τα κινήματα ήταν προοδευτικά, με τις εκκεντρικές ιδέες τους, τα ασυνάρτητα και ακατανόητα έργα τους, σκανδάλιζαν την αστική τάξη. Ήταν μια αντίδραση στην κοινωνία που ζούσαν. Στην εξέλιξη τους εκφυλίστηκαν, αλλοιώθηκαν και το μόνο που κατάφεραν ήταν να αποκόψουν το λαό από την τέχνη, αφού τα έργα τους κατάντησαν ακαταλαβίστικα και μόνο μια ελίτ τα καταλάβαινε, αν τα καταλάβαινε!
Προτίμησα να γράφω στον κλασικό καμβά, που δημιουργοί. σκονισμένοι από το χρόνο, μας έδωσαν τόσα αριστουργήματα. Γράφω απλά, κατανοητά, για να μπορεί ο αναγνώστης να καταλαβαίνει τα έργα μου και να τα νιώθει. Ακολουθώ την τέχνη, που προορισμός της είναι να ωφελεί τον άνθρωπο, που το απαίδευτο άτομο το μορφώνει και αποτείνεται σε κάθε πολίτη, που τον ενδιαφέρουν οι κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων.
Ο καλλιτέχνης δημιουργός εμπνέεται από δύο μεγάλες πηγές από τη φύση και από την ανθρώπινη κοινωνία. Η τέχνη αντικαθρεπτίζει την κοινωνική ζωή και συγχρόνως εκφράζει και τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε χρονική περίοδο. «Η τέχνη γεννήθηκε για να καλύπτει τις ψυχικές και τις κοινωνικές ανάγκες των ανθρώπων» γράφει στο βιβλίο του «Αναγκαιότητα της τέχνης» ο Ερνεστ Φίσερ.
Η τέχνη δεν είναι παιχνίδι, όπως την θέλουν οι αντιλήψεις των συντηρητικών, «Τέχνη για την τέχνη». Η τέχνη δεν είναι επιδόρπιο για χώνεψη ή να μας τέρπει στις ανέμελες ώρες, ούτε μαλακτικό ρόφημα να το πίνουμε σε στιγμές ανίας. Η τέχνη είναι λειτούργημα, είναι πάθος, είναι,αγωνία, είναι οδύνη. Η τέχνη μας συγκλονίζει τη ψυχή, μας φέρνει δάκρυα, θαυμασμό αγανάκτηση και αφήνει σημάδια στη συνείδηση μας.
Για να μπορεί όμως ένας συγγραφέας να γράφει και να εκφράζει αυτά που έχουν συσσωρευτή μέσα του, δεν του φτάνει μόνο το ταλέντο του. Θα πρέπει να διαβάσει διάφορα βιβλία, θεωρητικά, λογοτεχνικά, ιστορικά και πολλά άλλα. Χρειάζεται ο συγγραφέας ν’αποκτήσει γνώσεις. Το ότι για να γράψεις χρειάζονται γνώσεις, φαίνεται καθαρά στα παιδιά. Μπορεί να έχουμε, στις άλλες μορφές τέχνης, παιδιά θαύματα, στη μουσική, στο χορό, στην υποκριτική... Παιδί όμως θαύμα στη συγγραφή βιβλίου δεν έχουμε. Στις άλλες τέχνες αρκεί μόνο τα ταλέντο, στο γράψιμο όμως χρειάζεται και η γνώση κι ένα παιδί δεν μπορεί να έχει τις γνώσεις για να γράψει ένα βιβλίο.
Τώρα είμαι συνταξιούχος. Η δουλειά μου ήταν γυρολόγος, πραματευτής, πωλούσα εμπορεύματα με δόσεις. Δεν ξέρω πως το είχαν μάθει οι έμποροι, που συνεργαζόμουν μαζί τους, και μου λέγαν « Εσύ Ερρίκο τα οικονομάς κι απ’ τα βιβλία σου». Ντρεπόμουν να τους πω την αλήθεια, πως όχι μόνο δεν τα οικονομώ από τα βιβλία μου, αλλά πληρώνω για να τα εκδώσω. Το ’ξερα πως οι έμποροι όλα τα μετρούν με το χρήμα. Το να κάνεις κάτι, και να μη σου επιφέρει κέρδη και να το συνεχίζεις το θεωρούν βλακεία. Πώς όμως να σταματήσω να διαβάζω, να γράφω και να εκδίδω βιβλία, που μου έχει γίνει τρόπος ζωής! Σ’ έναν έμπορο, που ήταν και φίλος, του είπα την αλήθεια. Έμεινε με το στόμα ανοιχτό, «Και γιατί συνεχίζεις μου λέει, κι εγώ έχω χόμπι το ψάρεμα. Εκεί ξοδεύω τις ελεύθερες ώρες μου. Βγάζω όμως και κανένα ψάρι και αμείβομαι, εσύ»! Τι να του έλεγα τ’ανθρώπου, αφού ταύτιζε το ψάρεμα με το γράψιμο.
Δεν έχουν όμως κι άδικο οι άνθρωποι, που πιστεύουν πως όποιος γράφει και εκδίδει βιβλία, είναι επόμενο να βγάζει και χρήματα. Φυσικά οι άνθρωποι έχουν άγνοια τι συμβαίνει στον κόσμο του βιβλίου. Υπάρχουν συγγραφείς, που βγάζουν οι ίδιοι τα βιβλία τους. Μετά τα στέλνουν σε περιοδικά και εφημερίδες, τα χαρίζουν σε λογοτέχνες και φίλους και η μόνη αμοιβή τους είναι, όταν πάρουν μια καλή κριτική, ένα γράμμα, ή ακούνε έναν καλό λόγο. Πουλάνε και βιβλία, ποτέ όμως οι πενιχρές εισπράξεις δεν καλύπτουν τα έξοδα της έκδοσης.
Είναι και συγγραφείς, που τα βιβλία τους τα εκδίδουν εκδοτικοί οίκοι. Τα χρήματα όμως, που τους επιφέρουν τα βιβλία τους, δεν τους φτάνουν για τον άρτον τον επιούσιον και έτσι αναγκάζονται να κάνουν και μια άλλη δουλειά.
Υπάρχουν και συγγραφείς, είναι όμως πολλοί λίγοι, που δεν κάνουν άλλη δουλειά και τα οικονομικά τους έξοδα προέρχονται από τα βιβλία τους. Αυτοί είναι οι επαγγελματίες συγγραφείς. Τους άλλους ας τους ονομάσουμε ερασιτέχνες, αφού κάνουν και μια άλλη δουλειά. Ένας, από τους επαγγελματίες συγγραφείς, από ότι ξέρω, που πήρε και κρατικό βραβείο, είναι και ο συμπολίτης μας Βασίλης Τζανακάρης. Δεν θα πει όμως πως ποιοτικά τα έργα των ερασιτεχνών διαφέρουν από τα έργα των επαγγελματιών. Τα περισσότερα αριστουργήματα έχουν γραφεί από τους ερασιτέχνες, αφού είναι και οι πιο πολλοί. Και ο Εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς, ανήκει στους ερασιτέχνες, αφού τα χρήματα απ’ τα ποιήματα του δεν του φτάνανε για να ζήσει και δούλευε ως κρατικός υπάλληλος.
Όλοι αυτοί οι δημιουργοί, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, ποιητές και πεζογράφοι, φορώντας το ταλέντο τους, μπαίνουν στον μαραθώνιο των γραμμάτων. Ο δρόμος είναι ανηφορικός και δύσκολος και μόνο τα έργα εκείνων, που θα αντέξουν στο δρόμο και στο χρόνο θα ανεβάσουν τον δημιουργό τους ψηλά και τ’ όνομα του θα μείνει στην ιστορία της τέχνης. Οι άλλοι θα έχουν την ικανοποίηση, πως και αυτοί έθεσαν με το έργο τους ένα πετραδάκι στο βωμό των γραμμάτων.
Ο συγγραφέας, αυτός ο μεγάλος μάγος της τέχνης, που από δημιούργημα της φύσης, έγινε ο ίδιος δημιουργός, όπως γράφει ο ποιητής Τάσος Σταμπούλογλου στο βιβλίο του, πλάθει χαρακτήρες, τύπους, πλάθει ήρωες, και δημιουργεί αθάνατα έργα. Ο συγγραφές, πολλές φορές στα έργα του, χρησιμοποιεί και δικά του βιώματα, που αποκόμισε απ’ τη ζωή. Το βίωμα για τον συγγραφέα είναι ότι η μαγιά, το προζύμι, για τη γυναίκα όταν φτιάχνει ψωμί. Το βίωμα είναι η σφραγίδα, που πιστοποιεί το αληθινό έργο. Τα δικά μου βιώματα είναι παρμένα από τον κόσμο, που καθημερινά πασχίζει πως να επιζήσει. Γι’ αυτό οι ήρωες των διήγημα των μου είναι άνθρωποι της δουλειάς και του μόχθου. Ανθρώποι, που καθημερινά τους τρώγει η αγωνία για το αύριο, άνθρωποι αδικημένοι και στερημένοι. Αν από το έργο λείπει το βίωμα, ίσως να μην έχει το έργο την νοστιμιά, το άρωμα του ψωμιού, όταν βγαίνει από το φούρνο, γιατί θα είναι ψωμί χωρίς μαγιά. Τώρα ας γυρίσω στα περίπτερα, που ανάφερα στην αρχή. Στα κινήματα που επηρεάζουν τους νέους λογοτέχνες, και βλέπουν πως και το οικονομικό κατεστημένο αυτά προωθεί και αυτά επιβραβεύει.
Βέβαια δεν τα ακολουθούν όλοι οι νέοι λογοτέχνες. Όπως και στα πρώτα χρόνια, δεν υποστηρίχτηκαν από όλους. Πολλοί καλλιτέχνες δεν συνοδοιπόρησαν στον παράδοξο δρόμο τους και στα λαβυρινθένια μονοπάτια, που οδήγησαν την τέχνη.
Οι νέοι λογοτέχνες, που εντυπωσιάστηκαν, περισσότερο από την γριφώδη και αινιγματική τεχνοτροπία των κινημάτων, είναι οι ποιητές. Άρχισαν να γράφουν θολά και δυσκολονόητα ποιήματα, πιστεύοντας πως έτσι δημιουργούν ανώτερη τέχνη. Ο αναγνώστης όμως, που δεν καταλαβαίνει τα ποιήματα που διαβάζει, τα πετά στον κάλαθο των αχρήστων και δεν περιμένει να του δοθεί η εξήγηση των εξηγήσεων.
Τους πεζογράφους, και σχετικά είναι λίγοι οι πεζογράφοι, που δεν τους επηρέασαν τόσο τα κινήματα με την ακατανόητη τεχνοτροπία τους, όσο η πορνογραφία με πρύτανη τον ποιητή Εμπειρίκο «Ο μεγάλος Ανατολικός». Οι συγγραφείς αυτοί θεώρησαν πως με τα έργα τους απελευθερώνουν την ψυχή τ’ ανθρώπου από τα κοινωνικά σεξουαλικά ταμπού. Με βάση τις ιδέες του Σίγκμουν Φρόϋντ, ότι η LIBIDO, δηλαδή το σεξουαλικό ένστικτο είναι φυλακισμένο στο «υποσυνείδητο» νομίζουν πως βοηθούν δήθεν το άτομο να ξεφύγει απ’ τη φυλακή της μοναξιάς του, ενώ το σπρώχνουν να φτάσει σε μια χωρίς όρια σεξουαλική παρεκτροπή. Θεωρούν τα έργα τους σαν μια αντανάκλαση της σεξουαλικής ζωής, σαν μια πραγματικότητα, που υπάρχει κλειδωμένη μέσα μας και πως με τα γραφτά τους την φέρνουν στην επιφάνεια. Δεν το καταλαβαίνουν πως περιγράφοντας και αναλύοντας όλες τις σεξουαλικές επιθυμίες και πράξεις πόσο κακό κάνουν στον λαό και περισσότερο στους νέους. Τους οδηγούν σε μια αισθησιακή κατάπτωση του ψυχικού τους κόσμου, χωρίς καμιά πνευματική ανάταση στη ζωή τους. Μόνο η αληθινή τέχνη γεμίζει τον άνθρωπο αισθητικά και ανεβάζει το πνευματικό του επίπεδο.
Η τέχνη είναι φως, είναι ένας ήλιος που φωτίζει τους ανθρώπους. Είναι διαπιστωμένο πως το άτομο δεν ικανοποιείται μόνο από τον τρόπο της δικής του ζωής. Επιθυμεί ν’ ανακτήσει περισσότερες γνώσεις. Διαβάζει, βλέπει θέατρο, κινηματογράφο, επιδιώκει να ξεφύγει από την ανεπάρκεια της ζωής του, προς μια πολύπλευρη, και πιο έντονη πλούσια ζωή σε παραστάσεις. Αυτή την τάση, που έχει ο άνθρωπος για μάθηση, θα πρέπει οι συγγραφείς και γενικά οι καλλιτέχνες να την γεμίζουν με έργα πλούσια σε ομορφιά και περιεχόμενο.
Ζούμε σε μια τεχνοκρατική και αντιπνευματική εποχή. Τα γράμματα δέχονται μια ακατανόητη πολεμική. Στην κυκλοφορία του βιβλίου ορθώνουν ένα σωρό εμπόδια. Κι έναν λαό αν θέλεις να τον αποκόψεις απ’ τις ρίζες του, φρόντισε να τον κάνεις να μη διαβάζει. Αυτό επιδιώκουν να πετύχουν οι παγκοσμιοκράτες. Θέλουν τους λαούς να τους αποκόψουν απ’ τις ιστορικές τους ρίζες. Σ’αυτά που συμβαίνουν γύρω μας, θα πρέπει ν’ αντιδράσουν όλοι όσοι αγαπούν τις τέχνες και τα γράμματα. Θα πρέπει ν’αντισταθούν στα κελεύσματα της νέας τάξης πραγμάτων, που προσπαθεί να μετατρέψει τους ανθρώπους σε άβουλα όντα. Όσο όμως κι αν θέλουν την τέχνη να την εκτοπίσουν από το λαό και να τον αποκόψουν απ’ τις μνήμες του, δεν θα το μπορέσουν. Η τέχνη θα υπάρχει πάντα. Θα υπάρχει, όσο θα υπάρχουν άνθρωποι.

 

Φωτογραφίες από την εκδήλωση